|
|
Northrop
firması tarafından tasarlanan ve üretilen F-5 ABD havacılık endüstrisinin
en başarılı ihraç ürünlerinden biridir. Çağdaşı uçaklar yüksek
performansa sahip olmamakla beraber bakım kolaylığı, ucuzluğu,
iki motoru sayesinde son derece güvenilir oluşu ve diğer USAF
jetleri ile karşılaştırıldığında daha yüksek manevra yeteneğine
sahip oluşu bu uçağı müttefik ülkeler nezdinde çekici yapmıştır.
ABD silahlı kuvvetlerinde çok az sayıda kullanılmıştır. Vietnam
Savaşı’nda sınırlı sayıda görev almış, USN’nin
“Topgun” okulunda it dalaşında düşman uçaklarını temsilen
kullanılmıştır. NATO ve müttefik ülkelerin hava kuvvetlerine MAP
(Askeri Yardım Programı) dahilinde verilmiş, aynı zamanda FMS
(Yabancı Askeri Satışlar) dahilinde ihraç ta edilmiştir. Toplam
1871 adet Northrop tarafından üretilmiştir. Buna ilaveten 776 adet
te Kanada, İspanya, İsviçre ve Tayvan’da lisans altında üretilmiştir.
F-5’ler halen birçok ülkenin hava kuvvetlerinde önemli görevleri
üstlenmektedir.
Northrop F-5
geliştirme çalışmaları, Northrop yetkililerinin Avrupa ve Asya ülkelerini
ziyaret edip NATO ve SEATO savunma ihtiyaçlarını belirlemesinin ardından
1954 yılında başlamıştır. Tur neticesi 1955’de şekillenen
tasarım çalışmaları hafif, süpersonik, diğer uçaklara göre
daha ucuz, bakımı kolay, kısa ve ikincil pistleri kullanabilecek ve
hatta uçak gemilerini kullabilecek
bir uçağı kapsamaktaydı. Seçilen motor General Electric
yapımı J85 turbojet motoruydu. J85’in o anda hazır oluşu düşünülenden
daha hafif bir uçak yapımını mümkün kılmıştır.
Nihai modele
şirket N-156F adını vermiştir. Aynı zamanda bu modelin iki kişilik
ileri eğitim uçağı da N-156T olarak önerilmiştir. Her iki model
de gövdenin kuyruk kısmında yan yana yerleştirilmiş iki adet
General Electric J85 ile tahrik ediliyordu.
25 Şubat
1958’de Northrop projeye kendi sorumluluğu altında devam etme
kararı aldı.
Silah donanımı
burunun üst kısmına monte edilmiş iki adet 20-mm M-39 top ve kanat
uçlarındaki AIM-9 “Sidewinder” füzelerinden meydana geliyordu.
Gövde altı merkez pilonu ile kanat altlarındaki iki pilonda da
taarruz silahları taşınabiliyordu. Uçak azami Mach 1.5 hıza göre
tasarlanmıştı ve çağdaşı olan birçok düşman uçağından
daha yavaştı. Ancak it dalaşlarının sübsonik hızlarda yapıldığı
akıldan çıkartılmazsa, zamanın bütün USAF uçaklarından üstün
olduğu anlaşılıyordu.
1959 başlarında
Northrop N-156F’nin
lisans altında üretimini yapmayı uygun bulabilecek deniz aşırı
firmalarla görüşmeye başladı. Bu firmaların arasında Belçika’dan
SABCA, Hollanda’dan Fokker ve İtalya’dan Fiat bulunuyordu. Fakat
Avrupa firmaları bu öneriyi bilahare reddedip Lockheed F-104’ün
üretimini tercih ettiler. Daha sonraları Kanada’daki Canadair, İspanya’daki
CASA, İsviçre’deki FFA, güNEY Kore’Deki Hanjin ve Tayvan’daki
AIDC firmaları ile anlaşmaya varıldı.
MAP’a uygun
muharebe uçağı kabul aşamalarından sonra başlangıç olarak 71
adet F-5 siparişi 22 Ekim 1962’de Northrop’a verildi. İlk
teslimatlar da 1963’de başladı.
F-5B,
F-5A’nın iki kişilik modelidir. F-5A’D'li Yuvarlak Anemostat
benzemekle beraber av/eğitim görevlerini müştereken yapabilecek
tarzda tandem olarak yerleştirilmiş iki pilot mahalline sahipti.
F-5B’nin gövdesi T-38 “Talon”a çok benziyordu ama ana farklılıklar
kanat ucu flaplarının ve kanat köklerinde ileri uzantıların olmasıydı. Aynı
zamanda kanat uçlarında iki adet “tip-tank” taşıyabiliyordu.
F-5B kombat görevlerine tamamen uygun olup F-5A’nın aynı harici
silah yükünü yaşıyabiliyordu.
RF-5A,
F-5A’nın hava keşif-foto modelidir. Ekim 1967’de sipariş edilmiş
olmakla birlikte ilk uçuşunu Mayıs 1968’de yapmıştır. Burun kısmına
monteli dört adet KS-92 kamerası vardı. RF-5A diğer modellerden
kamera yuvaları için açısal olarak kesik burnu ile ayrılıyordu.
Kameralara rağmen iki 20-mm top yerinde bırakılmıştı.
Öemli lisans
altı üreticilerinden biri de CF-5A/B ve NF-5A/B’yi üreten
Canadair firmasıdır. NF-5A/B, Hollanda Kraliyet Hava
Kuvvetleri’nin gereksinimleri paralelinde yeniden dizayn edilmiş
bir F-5A/B versiyonudur. 1966’da F-84F “Thenderstreak”leri değiştirmek
üzere seçilmiştir. Hollanda 200 kadar uçağı Belçika ile müştereken
üretmeyi planlıyordu ancak Belçika tercihini Migare-5’den yana
yapınca bu teşebbüs akamete uğradı. Esasen Hollanda hükümeti
F-5 seçiminden pek memnun değildi ve bazı revizyonlar istiyordu.
Canadair üretimi CF-5’ler kendi taleplerine daha yakın bulununca
revize CF-5’leri üretmek yerine Kanada’dan satın almayı tercih
etti. Bu uçaklar NF-5A/B olarak adlandırıldı. NF-5’ler hizmet sürelerince
devamlı iyileştirmeye tabi tutuldular. Kanopi geliştirildi, RWR
(arka ikaz radarı) dahil birçok
avionikler ilave edildi. Gövdenin kuyruk kısmına “chaff” ve
“flare” atıcılar yerleştirildi.
1965
yılından itibaren THKv, MAP programı dahilinde 75 adet F-5A, 20
adet RF-5A ve 13 adet F-5B aldı. Bu uçaklar Bandırma’daki 6.AJÜ’ye
bağlı 161. ve 163.
Filo’lara, Merzifon’daki 5.AJÜ’ye bağlı 142. ve 143.
Filo’lara ve Balıkesir’deki 9.AJÜ’ye bağlı 192.Filo’D'li
Yuvarlak Anemostat tahsis edildi. Sevkiyat yedi yılda tamamlandı.
F-5’lerin gelişi ile çok sayıda F-100 hizmet dışı bırakıldı.
1972’de 163. Filo’nun adı 162.Filo olarak değiştirildi.
Diyarbakır’daki 8.AJÜ’ye bağlı 184.Filo’nun RF-84F’leri de
162.Filo’dan alınan RF-5A’larla değiştirildi. Yeni gelen 12
adet RF-5A da 162.’ye tahsis edildi.
1971’de
birçok THKv filosu yeniden adlandırıldı. Bandırma AJÜ’deki
163.’ün adı 162. Filo oldu. Merzifon’daki 142. ve 143.
Filo’lar da 151. ve 152. Filo oldular.
1974’deki
Kıbrıs barış harekatından sonra kısa bir süre için ABD yardımı
askıya alındı. Bu sırada Libya elindeki 6 adet F-5A ile 1 adet
F-5B’yi THKv’ye devretti. Askeri yardım yeniden düzeldikten
sonra çok sayıda görev dışı F-5 Türkiye’ye transfer edildi.
1983-1987 yılları arasında Norveç HKv 26 adet F-5A ve 6 adet
F-5B’yi THKv’ye gönderdi. Bu uçaklar 162.Filo’da konuşlandırıldı.
Bu arada USAF stoklarından 4 adet F-5B, Tayvan’dan da 1989 yılında
6 adet F-5A ve 3 adet F-5B alındı. 1989-1991 arasında da
Hollanda’dan 44 adet NF-5A ve 16 adet NF-5B geldi. Ancak
bu uçakların bir kısmı uçabilecek durumda değildi ve diğer uçaklar için
yedek parça olarak kullanıldı. Hollanda’dan gelen NF-5’lerin uçabilenleri
132., 133.(OCU) ve 134. Filo’lara tahsis edildi. 132.Filo
“Taktik-Akrobasi” Filosu olup yedi ila sekiz uçaktan meydana
gelen “Türk Yıldızları”nı uçurmaktadır.
F-5A/B
ve NF-5A/B’lerden en iyi durumda olan 48 adedi ( 6 adet NF-5B, 8
adet F-5B, 14 adet NF-5A ve 20 adet F-5A) IAI+ELBIT ve 1.İkmal Bakım
Kom. işbirliğiyle F-16C/D’lere geçiş eğitim uçağı olarak
modernize edildiler. Modernizasyon kapsamında bu uçaklara HUD, MFD,
HOTAS, RWR, GPS+INS, “Fly-by-wire”sistemleriyle ASELSAN’ın üretimi
olan CNI telsiz muhabere sistemi monte edildi.
THKv
F-5A/B ve NF-5A/B kullanımları:
161.
Filo……………….1965 - 1983
163.
Filo……………….1967 - 1972 (162. Filo olarak adı değiştirildi)
142.
Filo…….………....1967 - 1972 (151. Filo olarak adı değiştirildi)
143.
Filo…….…………1968 - 1972 (152. Filo olarak adı değiştirildi.)
192.
Filo…….…………1970 - 1976 (F-5A & RF-5A)
162.
Filo…….…………1972 - 1984 (F5A &RF-5A)
OCU
(Şafak Kıt’aatı)… 1981 - 1987 (153. Filo olarak değiştirildi.)
152.
Filo…….…………1972 - 1997
153.
Filo…….…………1987 - 1988 (133. Filo olarak adı değiştirildi.)
133.
Filo…….…………1988’dan günümüze (NF-5A/B)
132.
Filo…….…………1992’den günümüze (NF-5A/B)
134.
Filo………….……1996’den günümüze (NF-5A/B)
THKv
RF-5A kullanımları:
162.
Filo……….………1972 - 1983 (F5A &RF-5A)
192.
Filo………….……1970 - 1976 (F-5A & RF-5A)
184.
Filo…….…………1974 - 1994
|
|
The Northrop
F-5 was one of the most successful export products of the US aircraft
industry. Although it did not have the performance of some of its more-costly
contemporaries, it was easy to maintain, relatively inexpensive, very
reliable because of the double jet engines and highly maneouverable
when compared with other USAF planes. It served only in relatively
small numbers with the United States armed forces. They saw limited
action in Vietnam and they also served the “Top Gun” training
school acting as an enemy planes during dogfight trainings. It was
widely supplied to NATO and ally air forces under the terms of the
Military Assistance Program (MAP) and also sold under the terms of
Foreign Military Sales (FMS). A total of 1871 F-5s were built by
Northrop, and a further 776 were built under license in Canada, Spain,
Switzerland, Korea, and Taiwan. The F-5 is still an important part of
many foreign air forces.
The
development of the Northrop F-5 began in 1954, when a Northrop team
toured Europe and Asia to examine the defense needs of NATO and SEATO
countries. The result of the tour was a 1955 company design study for
a lightweight supersonic fighter that would be relatively inexpensive,
easy to maintain, and capable of operating out of short runways and
secondary airstrips as well as from small aircraft carriers. The
powerplant selected was the General Electric J85 turbojet. The
availability of the General Electric J85 engine made it possible to
build a lighter aircraft than heretofore thought possible.
The final
configuration was given the company designation N-156F. At the same
time, a two-seat advanced trainer version was also proposed under the
designation N-156T. Both versions were to be powered by a pair of
General Electric J85 turbojets grouped closely together in the rear
fuselage.
On February
25, 1958 the company decided to proceed with the development of the
N-156F as a private venture.
Armament was
to have consisted of two 20-mm M39 cannon in the upper nose plus a AIM-9
Sidewinder missile at each wingtip. Additional offensive loads could
be carried underneath a centerline pylon and on two underwing stores
stations. The aircraft was designed for a maximum speed of Mach 1.5,
somewhat slower than many of the threat aircraft that it would have to
counter. However bearing in mind that all the dogfights were done at
subsonic speeds, it outclassed all of the contemporary USAF jet
fighters.
In early
1959, Northrop began discussions with overseas manufacturers who might
be interested in license production of the N-156F. Companies
approached included SABCA of Belgium, Fokker of Holland, and Fiat of
Italy. But the European companies turned down Northrop's proposals,
and preferred to build the Lockheed F-104 Starfighter. Later on
license production arrangements worked out with Canadair of Canada,
with CASA of Spain, with FFA of Switzerland, with Hanjin of South
Korea, and with AIDC of Taiwan.
Following the
acceptance of the N-156F as the fighter for the Military Assistance
Program, an initial production contract for 71 F-5s was awarded on
October 22, 1962. Initial deliveries began April 1963.
The F-5B was
the two-seat version of the F-5A. It was generally similar to the
single-seat F-5A but had two seats in tandem for dual fighter/trainer
duties. The fuselage of the F-5B was quite similar to that of the T-38
Talon two-seat trainer but unlike the T-38A, the F-5B retained the
wing leading edge flaps and wing root extensions of the F-5A and also
was capable of carrying two tip tanks. The F-5B was fully combat-capable
carrying the same external ordnance load as the single seat F-5A.
The RF-5A is
the reconnaissance version of the F-5A. It was ordered in October of
1967, but did not make its first flight until May of 1968. It had four
KS-92 cameras mounted in the nose.The RF-5A could be distinguished
from F-5A by the rather angular nose cutouts for the camera ports.
Both of the cannons were retained even when the cameras were fitted.
One of the
under-licence producer was Canadair who built the CF-5A/B and the NF-5/A.
The NF-5A/B was re-designed in accordance with the requirements of the
Royal Netherlands AF. In 1966 they were selected to replace the aging
F-84F Thunderstreaks. The Netherlands had originally hoped to co-produce
over 200 F-5s under license together with Belgium, but Belgium chose
the Mirage-5 as its F-84F replacement. The KLu was not exactly
overjoyed about the choice of the F-5, and wanted several improvements
to the basic design. It turned out that these improvements very
closely matched those that were implemented by Canada in its CF-5. On
February 1st 1967, the Dutch government decided to acquire redesigned
CF-5s from the Canadair production line rather than building them.
These planes were named NF-5A/B. The NF-5 fleet was progressively
upgraded throughout its life. The canopies were improved and new
avionics were added, including a radar warning receiver. ALE-40 chaff
and flare dispensers were mounted on the rear fuselage.
Beginning
in 1965, the TuAF received 75 F-5As, 20 RF-5As, and 13 F-5Bs through
MAP. They were delivered to 161nd and 163rd Squadrons at the 6th AFB
in Bandırma, 142nd and 143rd Squadrons at Filo at the 5th AFB in
Merzifon, and 192nd Squadron at the 9th AFB in Balıkesir. These
deliveries took seven years to complete. The F-5s replaced the large
numbers of F-100 Super Sabres still in service. In 1972 the 163rd
Squadron was renamed as the 162nd Squadron. The 184th Squadron at the
8th AFB in Diyarbakır replaced its RF-84Fs with RF-5As received from
the 162nd Squadron in July of 1976. The 162nd Squadron was equipped
with 12 newly arrived RF-5As.
A
reorganization in 1971 led to many TuAF squadrons being renumbered. At
Bandırma AFB, 163rd Squadron became the 162nd, at Merzifon AFB the
142nd and the 143rd Squadrons became the 151st and the 152nd.
Following
the Turkish peace-keeping operation Cyprus in 1974, US aid was
temporarily suspended. During this period Libya transferred six F-5As
and one F-5B to the TuAF. Assistance from NATO was soon restored, and
large numbers of surplus F-5s were then transferred to Turkey. Between
1983 and 1987, Norway's AF transferred 26 F-5As and six RF-5As to the
TuAF. These were deployed at the 162nd Squadron. Four F-5Bs were
received from the stocks of USAF, and six F-5As and 3 F-5Bs were
transferred to Turkey from Taiwan in 1989. 44 NF-5As and 16 NF-5Bs
were transferred from the Royal Dutch AF in between 1989 and 1991.
However, some of these were not flyable and they were used as spares
for the others. The ex-Dutch NF-5s are currently being operated by the
133rd Squadron Konya, which is the OCU for pilots destined for F-5,
F-4, and F-16 squadrons of the TuAF. The 132 “Taktik-Akrobasi”
Squadron, also based at Konya operates the Türk
Yıldızları (Turkish Stars) aerobatic team flying seven to eight NF-5A/Bs.
48
of the existing F-5A/Bs & NF-5A/Bs composed of 6 pcs NF-5B, 8 pcs
F-5B, 14 pcs NF-5A and 20 pcs F-5A have been converted into lead-in
trainers for the TuAF's F-16C/Ds fleet. The upgrading included the
installation of HUD, MFD, HOTAS, RWR, GPS+INS , “Fly-by-wire”
systems and CNI communications systems desinged and produced by
ASELSAN of Turkey.
TuAF
F-5A/B & NF-5A/B deployments:
161st
Squadron………….1965 to 1983
163rd
Squadron…………1967 to 1972 (renamed as 162nd Sq.)
142nd
Squadron………...1967 to 1972 (renamed as 151st Sq.)
143rd
Squadron…………1968 to 1972 (renamed as 152nd Sq.)
192nd
Squadron…………1970 to 1976 (F-5A & RF-5A)
162nd
Squadron…………1972 to 1984 (F5A &RF-5A)
151st
Squadron...………..1972 - 1996
OCU
(Şafak Kıt’aatı)……1981 to 1987 (renamed as 153rd Sq.)
152nd
Squadron…………1972 to 1997
153rd
Squadron…………1987 to 1988 (renamed as 133rd Sq.)
133rd
Squadron…………1988 unwards (NF-5A/B)
132nd
Squadron…………1992 unwards (NF-5A/B)
134th
Squadron…………1996 unwards (NF-5A/B)
TuAF
RF-5A deployments:
162nd
Squadron…………1972 to 1983 (F5A &RF-5A)
192nd
Squadron…………1970 to 1976 (F-5A & RF-5A)
184th
Squadron…………1974 to 1994
|
|
