a
the speed of sound ses hızı
A/A
air to air havadan havaya
AAC army air corps havadan indirme
birlikleri
aae above aerodrom elevation havalanı üzerinde yukseklik
AAI angle of attack indicator hücüm açısı göstergesi
AAIB air accidents investigation board uçuş
kazaları araştırma birimi
aal above aerodrom level havaalanı seviyesinden yükseklik
AAM air-to-air missile havadan havaya füze
AAR air-to-air refuelling havada
yakıt ikmali
AATH automatic approach to hover helikopter
için havada asılı durmaya otomatik yaklaşma
ab initio from the
beggining en başından başlamak
abm abeam used to describe aircrafts
pozition left or right 90 degrees bir uçağın
90 derece sol veya sağında bulunan
ABN aerodrom beacon havaalanı işaret ışığı
a/c
aircraft uçak
AC altocumulus bulutları
acc altocumulus castellenaus cloud
bulutları
ACARS airborne
communications addresing and reporting sistem havadan haberleşme ve durum
bildirici sistem
ACAS airborne collision avoidance system
havada iken çarpışmayı önleyici sistem
ACC area control centre (hava sahası)
bölge control merkezi
accelerate-stop distance calculated distance for an aircraft to accelarte v1 and reject take off to
stop safely bir uçağın piste koşmaya başlayıp
v1 süratine gelip kalkıştan vazgeçtikten sonra güvenle durabileceği
mesafe
ACMS aircraft condition monitorig system
uçak durumunu kontrol ve muyane sistemi
ACR aerodrom control radar havaalanı
kontrol radarı
ACZ
aerodrom control zone havaalanı
kontrol bölgesi
a/d aerodrom havaalanı
AD airworthiness directive uçuşa
elverişlilik direktifi (uçaklar için) yetkili mercilerce setifikasyonundan
sonra o tipe ait uçakların herhangi birinde meydana gelen bir arızanın diğer tüm
uçaklarda da giderilmesi için tanınan süre ve yöntemleri içerir
ADF automatic direction finder otomatik
yön bulucu radyo alıcısı bulunan mıknatıslı aygıt non directional radio verici
istasyonuna doğru yönelerek istikamet beliritir
ADI attitude director indicator hal durum
göstergesi uçakta pitch (yunuslama) ve roll (yuvarlanma) durumunu gösteren bir
çeşit suni ufuk
ADIZ air defans identification zone hava
sahası tanımlama ve güvenlik bölgesi her ülkenin kendi sınırları boyunca
yukselen hava sahası içine giren her uçağın güvenlik gerekçesi ile kimliğinin
belirlenmesidir
ADR accident data recorder kaza verileri
kaydedecisi
ADS automotic dependence surveillance uçaklarda bulunun GPS gibi cihazlar yardımı
ile personel mudahalesi olmadan hava trafik kontrolüne durum bilgisi
aktarılması
aerodrom/airport elevation
highest point off
airports usable runway asml bir havalanının kullanımdaki pistinin deniz
seviyesinden yüksekliği havaalanı yüksekliğidir
AEW
airborne early warnig havadan erken
uyarı sistemi
AFB
air force base hava kuvvetleri üssü
AFCS automatic flight control system
otomatik uçuş kontrol sistemi bir tür gelişmiş otopilot
AFI assistant flying instructor yardımcı
uçuş öğretmeni
AFIS aerodrom flight information sistem
havaalanı uçuş bilgilendirme sistemi
AGATE advanced general
aviation transport experiment NASA tarafından yürütülen genel havacılığı
geliştirme ve yenilik çalışmaları
AFRP
aramid fibre reinforced plastik aramid iplikli güçlendirilmiş plastik
AFS aerodrom fire service havalanı
itfaiyesi
AFTN aeronautical fixed telekominications
network yerde konuşlandırılmış uçuş planı meteoroloji bilgilerini yayınlayan
iletişim havacılık iletişim ağı
AG air to ground havadan yere
agl above ground level yer seviyesinden
yükseklik
AH artificial horizon suni ufuk
AHRS attitude-heading referance system gayro ve acclelerometerden aldığı
verilerle istikamet ve durum bilgisi
veren cihaz
AI attitude indicator durum göstergesi
AIAA area of intense aerial activity yoğun
hava aktivitesi olan hava sahası (askeri)
AIC
aeronautical information circular CAA
tarafından yayınlanan havacılık geniş kapsamlı bülteni
AIP aeronautical information publication
her ülkenin kendi sivil havacılık kurumunuca basılan havacılık esasları
(mevzuatı)
Airep form of reporting
position and met in flight hava koşullarını rapor etmek (uçuşta esnasında)
airproximity
airmiss havada uçakların birbirine çok
yaklaşması
AIZ aerodrom information zone havalanı
bilgilendirme bölgesi
ALCM air lounched cruise missile havadan
atılan cruise füzesi
ALERFA alert phase of
search and rescue arama kurtarma çalısmasının alarm bölümü
Alpha angle of attack
hücüm açısı birimi
ALS aerodrom lighting sistem havalanı
aydınlatma ışıkları
alt altitude
irtifa deniz seviyesinden yükseklik altimetre QNH deyken ölçülen yükseklik
ALTN alternate uçuş planında inilecek
havalanı musait olmadığında gidilecek
yedek alan
Altimeter setting barometric
pressure reading altimetrenin milibar
yada hektopaskal
Veya inc/hg (usa)cisinden basınç okuyacak
şekilde ayarlanamsı (QNH VE QFE )
AM amplitude modilation bir çeşit radyo
yayım usulu
AME authorized medical examiner yetkili
doktor (uçuş lisansı alacak olanları)
AMRAAM advanced middle
range air to air missile geliştirilmiş havadan havaya orta menzilli füze
amsl
above mean sea level deniz seviyesinden yükseklik
ANR active noise reduction pilot
kulaklıklarında dış gürültüyü önleyen bir sitem
AoA angle of attack hücüm açısı uçağın uçuş
istikameti ile kanatların ön kenarlarının arasındaki açı
AOC air operator sertificate hava
taşımacılık ve işletmecilik belgesi
AOG aircraft on ground parça veya tamir
gerektiği için uçamayan yerde yatan uçkalr
AOPA aircraft owners and pilot association
uçak sahipleri ve pilotlar derneği
AP otopilot
Apr approach control yaklaşma kontrol
Apt airport havalanı
APU auxillary power unit yardımcı güç
ünitesi büyük yolcu uçakları ve jetlerinde bulunan küçük türbün motoru ana
motorları çalıştırmaya yarar ve yerde iken klimayı vs çalıştırır.
ARA advisory radyo area uçuş bilgilendirme
bölgesi
ARFOR area forecast
bölge meterolojik tahmini
ARM anti radiation missile radar tahrip
füzesi
ARP aerodrom referans point havaalını
referans noktası
AS altostratus bulutları
ASDA
accelerate stops distance available
hızlanıp durmaya yetecek pist uzunluğu var
ASI airspeed indicator hava hızıölçeri
uçağın havadaki hızını ölçen cihaz
ASM air to surface missile havadan yere
füze
Aspect ratio uçağın kanadının
inceliğini ve akıcılını nitelemeye yarayan ölçü-oran
ASR
altimeter setting region altimetre ayarlama bölgesi kontrolör tarafından
verilen bilgiler doğrultusunda
QNH
ayarı yapılması
ASRAAM advanced short
range air-to-air missile geliştirilmiş havadan havaya kısa menzilli füze
ASW anti submarin warfare denizaltı karşı
harbi
ATA actual time of arrival kesin varış
süresi
ATC
air traffic control hava trafik
kontrolü
ATCA
air traffic
kontrol asistanı hava trafik kontol assistanı
ATCC air traffic control center hava trafik
kontrol merkezi
ATCO air traffic control officer hava
trafik kontrol görevlisi
ATD actual time of departure kesin kalkış
süresi
ATIS automatic terminal information
service otomatik terminal bilgilendirme sevisi banda kaydedilmişi güncel
bilgileri yayınlar
ATLB air transport liscensing board hava
taşımacılığı tescil dairesi
ATM airspace and traffic menagement
havasahası ve trafik idaresi
ATPL airtransport pilot lisance hava
taşımacılığı pilot lisansı 20000 kg üstü uçakları kullanacaklar için gereklidir
ATS air traffic service hava trafik
hizmeti
ATSORA airtraffic
service outside regulated area kontrol dışı bölgede hava trafik hizmeti
ATZ areodrom traffic zone havaalanı
trafiği bölgesi bir hava alanının en uzun pistinin orta noktasından itibaren 2
yada 2,5 nm (4km) çapında ve yerden 2000 feet (600metre) yüksekliğe kadar
korunan alandır.
AUW all-up weight tam yüklü ağırlık
(uçalkklar için)
avgas aviation gasoline
uçak benzini pistonlu uçaklarda kullanılır oktan sayısı yüksektir
avtur aviation turbine
fuel kerosen turboprop ve jetlerde kullanılan uçak yakıtı
AWACS airborne warning
and control system havadan erken uyarı ve kontrol sistemi
AWG aural warning generator işitsel ikaz
cihazı
AWR airborne weather radar meteroloji
radarı
Awy airway hava yolu
base leg crosswind segment
off aredrom bir hava alanında rüzgar altı paterni ile son yaklaşma arasındaki
uçuş ayağıdır.
BBJ
boeing bussines jet boeing in özel iş jeti 737 bazlı
BBW
brake by wire pilot frenleme emrinin
tekerleklere hidrolik veya mekanik olarak değilde elektrik kablosu ile
iletilmesidir
bcn beacon işaret
verici
BCP break cloud procedure buluttan çıkış
prosedürü
BCPL basic commercial pilot licence temel
ticari pilot liansı
BFL balanced field lenght bir uçağın v1 hızında motor arızasına maruz kalsa
da 50 ft kadar tırmanabileceği
yeterlikte pist uzunluğudur
BFO
beat frequancy ossilator uçaklarda
kullanılan otomatik yön bulucularda gidilecek beaconu belirlemeye yarayan sesli
düzenek
bizjet
bussines jet özel iş jeti
BKN broken cloud (5 ten 7 oktaya kadar
olan bulut kalınlığı)
BOW
basic operating weight temel işletme
ağırlığı ekipmanlar yakıtı ve pilotu dahil yüksüz olarak
BRG
bearing
yöneliş bir uçağın yatay (ufki)
doğrultusu pusula derecesi le ifade edilir
B-RNAV basic area
navigation system Bir uçağın GPS VOR DME
olmadan uçuşun %95 inde artı eksi 5 nm
den daha fazla rotadan sapmadan seyrini tamamlayacak şekilde ekipmana
sahip olmasıdır
BRS ballistic recovery system hafif
uçaklarda hasar sonucu veya kontrol kaybında güvenli inişe imkan veren roket
sistemi
C
celsius veya compas derece veya pusula
değeri
CAA civil aviation authority civil
havacılık idaresi
CAS calibrated air speed düzeltilmiş hava
sürati yüksekliğe ve hava yoğunluna bağlı olarak değişiklik gösterir
CAT clear air turbulance açık hava
türbulansı
CAVOK ceiling and
visibility ok görüş uzaklığı ve tavan
net en az 5 km görüş alanı en az 5000 feet bulutsuz yağışsız sis fırtına vesaire
olmayan açık hava
CAVU ceiling and visibility unlimited görüş
uzaklığı ve tavan sınırsız. En az 10 km
görüş uzaklığına sahip gökyüzü de tamamen bulutsuz olması gerkmektedir
Cb cumulunimbus cloud (bulut)
CC cirrocumuus (bulutu) cloud
Cd
coefficient of drag sürtünme katsayısı
CDI course deviation indicator VOR
indicatöründeki düşey iğne. Seçilen VOR radayaline göre uçağın konumunu
gösterir
CDU control display unit control
göstergeleri tablosu
ceiling
height above ground below 20000 feet. Yerden
yükseklik 20000 fete kadarki katman (6000 metre) bir uçağın service ceilingi
servis tavanı denince 100ft/min den daha fazla tırmanamadan çıkabildiği
yükseklik anlaşılır.
CFD
computation fluid dinamik akışkan
dianmiğinin hesaplanması
CFI
chief flying instructor sorumlu uçuş öğretmeni
CFIT controled flight into terrain yere
doğru kontrollü uçuş
CFRP
carbon fibre reinforced plastik
carbonfiberle güçlendirimiş plastik
CG centre of graviti yerçekimi ağırlık
merkezi her uçağın cg si ağırlık merkezi farklıdır bu sınırları aşacak şekilde
uçağın yüklenmesi durumunda kontrol etmek zorlaşır ve tehlikeye girer
CH compass heading pusula istikameti
chord width of wing measured form leading to
trailing edge bir kanadın hücüm kenarından firar kenarına enlemesine
kesitindeki genişlik
CHT cylinder heat temperature bir veya
birden fazla silindir başı sıcaklığını olçen cihaz
CI cirrus cloud (bulutu)
circuit pattern around of
an aeredrom which aircraft fly alan turu bir hava alanında kullanımdaki
pistini referans alan sağa veya sola
doğru olabilen sanal dikdördgen şeklindeki uçuş yolu
CKD
complitely knocked down tamamen sökülmüş
bir uçağın başka bir bir yerde monte edilecek şekilde iyice sökülmesi
CI
coefficient of lift kaldırma katsayısı
clamped closed aerodrom hava trafiğine kapalı havaalanı
cld
cloud bulut
clean condition of
aircraft flaps and gear retracted havadaki bir uçağın flapları ve iniş
takımları içeri alınmış hali
clearance authorization as requested given by controller
uçuş kontrolöru tarafından pilota verilen musade (kalkış iniş taksi vb için )
CMATZ
combined air
traffic military zone birleşik askeri
hava trafik bölgesi
C of A certificate of
airworthiness uçuşa elverişlilik blgesi
C of E certificate of experiance deneyim
belgesi hususi pilotlara özel testlerden sonra 13 aylık süre ile
verilen belge
C of P centre of pressure kaldırma kuvvetinin uçağa
etki eden noktası
C of T certificate of
test sınav setifikası
COO chief operating officer baş işletme
görevlisi
CPL commercial pilot licence ticari pilot
lisansı
CR counter rotating genelllilke çift
motorlu uçaklarda tork etkisinin gidrmek içi motorların dönüş yönünün birbirine
zıt olacak şekilde ayarlanmasıdır
Critical altitude maximum
density altitude to maintain continious rated power pistonlu motorların
maksimum gücünü devamlı surette erebileceği son yükseklik sınırı
Critical engine the engine on
multi engine aircraft whose failur will affect safety control etc birden fazla
motorlu uçaklarda, bozulması durumnda
kontrolun zorlaşacğı ve tehlikeye gireceği motora denir
CRM
cocpite resource management kokpit
kaynaklarının idaesi
Crosswind
(leg) bir hava
alanında uçağı kalktıktan sonra döndüğü rügar altı öncesi uçuş ayağıdır.
CRP compulsory reporting point zorunlu
rapor verme noktası (uçuş esnasında pilotlar için)
CRS course uçağın gitmek istediği yatay
doğrultunun pusala derecesi ile ifadesi
CRT
cathod ray tube catod ışın tüpü
televizyon ekranları modern uçakların gösterge paneli
c/s callsign çağrı kodu
CS cirrostratus cloud (bulut)also
constant speed propeller sabit hızlı pervane anlamına da gelir
CTA control area kontrol bölgesi
CTP chief test pilot şef test pilotu
CTR control zone hava kontrol bölgesi
CU
cumulus cloud (bulut)
CVR cockpit voice recorder kokpit ses
kayıt cihazı
CW clok wise saat istikametinde
CZ
control zone kontrol bölgesi
DAAIS danger area
activity information service tehlike bölgesi aktivite bilgilindirme servisi
DAC danger area crossing service tehlike
bölgesi geçiş servisi
DADC
digital airdata computer system
dijital hava veri bilgisayar sistemi
dB decibel ses miktarı ölçü birimi
D&D distress
&diversion centre 24 hour listening service on VHF and UHV emergency
frequency and locate them 24 saat
bouynca UHF ve VHF bantlarındaki acil
durum çağrılarını dinleyip gerekli yardımı yönlendiren servis merkezi
deadstick descent and
landing without engine power motor gücü olmadan ve pervane dönmezken alçalma
ve iniş yapmak
DCT direct doğrudan
dead side opposite side of
an airfield circuit pattern yaklaşmakta olan uçakların iniş için havalanı
trafik yörüngesine girdikleri uçuş yolunun tam tersi istikamet
Decca hyperbolic area navigation system daha çok denizcilik amaçlı kullanılan kuzey
avrupada konuşlanmış bir dizi yer istasyonlarınca gönderilen sinyal alış
verişine göre çalışan seyrüsefer sistemi
density altitude pressure altitude
corrected for air temperature havasıcaklığı için kalibre edilen basınca göre
yükseklik
DERA defance evaluation and research agency
savunma değerlendirme ve geliştirme ajansı ingiltere de
DETRESFA
disstres phase of rescue arama kurtarma çalışmasının tehlikeli
endişeli anı
DF direction finding yön bulma havaalanı
servisleri tarafından sağlandığı gibi uçaktaki ekipmanlarca da sağlanır
DG directional gyro yönlü cayro ayrıca
DI
ye bakınız
DH decision height karar yüksekliği bir alana inişte pilotun
piste ne kadarlık bir alçalış oranı ile ineceğini pisti görüp göremediği inişi
yapıp yapmama pisti kaçırırsa inişten vazgeçme prosedürlerinin nasıl
uygulanacağına karar verilen yüksekliktir
DI
direction indicator yön
göstergesi uçağın manyetik istikametini gösteren bir cayro aleti pusuladaki
okuma hatalarından uzaktır, yalnız arada bir pusula ile senkronize edilmesi
gerekmektedir doğru bir yön tayini için
DME
distance measuring equipment mesafe ölçüm aleti yer ve hava kombinasyonlu
bir aygıttır yer istasyonlarından alınan sinyaller ile uçaktan yer istasyonuna
gönderilen sinyallerin hesaplamasını yaparak aradki farkı hesaplayarak mesafeyi
verir ayrıca yere göre uçağın hızını
ölçebildiği gibi tahmini varış süresini de gösterir.
Doppler the cange in
frequancy of light or radyo waves when source and receiver in motion sesin
ışığın yada radyo sinyallerinin başka bir ortam ve nisbi hareket halinde
oluşlarına bağlı olarak gelişen etki
downwind the segment of an
active runway flown resiprokal
rüzgaraltı, bir havalanında kullanılan pistin paralelinde pistin uçuş
istikametine ters uçuş dur
DP dev-point pusulanın sapma açısı
DR dead reckoning plotting position by
calculating speed course time and wind against last known position kör tahminle
yol bulma uçağın en son uçtuğu pozisyonu nazarı dikkate alarak hızı rüzgarı ve
istikameti de hesaba katarak o anda nerede bulunduğunu nereye doğru gitmekte
olduğunu bulmaktır (örneğin uçuşta kaybolmada başvurulan yöntemdir)
dry emty fuel yakıt tanklarının boş
olduğunu ifade eder tersi
wet dir
(dolu)
Duplex radio system
using seperate chanel for receiving and transmitting alıcı kanalı ayrı verici
kanalı ayri iki fekans kullanan radyo sistemi
DVOR doppler VHF omnidirectional range
ayrıntı içi
VOR a bakınız
Dropping zone for parachuting
etc. Paraşüt indirme, havadan yardım vs
için uçaktan mühimmat ve birlik bırakma yeri
EAA experimental aircraft association
deneysel (kendiyapım) uçak birliği
EADI electronic attitude director indicator
televizyon ekranlı durum göstergesi
EFIS
e de bakın
EAT estimated approach time tahmini
yaklaşma süresi
ECM electronic countermeasures electronik
karşı önlem
ECU electronik control unit elektronik
kontrol birimi
EDU elektronic display unir elektronik
gösterge ünitesi
EET
estimated elapsed time tahmini geçen
süre
EFAS electronic flash approac light system
elektronik flaş aydınlatmalı yaklaşma sistemi
EFATO engine failure at
take-off kalkışta motor arızası
EFIS
electronic flight instrument system
elektronik uçuş aleti sistemleri
günümüzde bir çok uçuş göstegelerinin yerini ekranlı elektronik göstergeler
almış adına cam kokpit denilen yeni bir tasarımın öncüsü olmuştur
EGT
exhaust gas temperature ekzoz gazı
sıcaklığı
EHSI electronic horizontal situation indicator electronik
ahaki durum belirteci HSI ye de
bakın
EICAS engine indicating
and crew alerting system yeni nesil yolcu uçaklarında bulunan tv tüplü
elektronik motor göstergeleri bir arıza durumunda personeli uyaran sistem
ELBA emergency locatation beacon
aircraft acil durum yer tesbiti yapan
işaretçi uçak
elev
elevation yükselme
elevon control surface
of tailles airkraft yatay kuruk stabilizesi olmayan delta kanatlı uçakların hem
elevator (kaldıraç) hemde aileron (kanatcık) görevi yapan kontrol yüzeyi
ELİNT electronic
inteligence elektronik haber alma
ELT
emergency locator transmitter acil
durum yer belirten verici cihaz uçağa monte edili bir çeşit radyo verici uçak
bir yer çarpmasıyla veya denize iniş yapması (ditching) durumunda aktive olur
ve arama kurtarma ekibine yerini bulması için sinyal gönderir
encoding altimeter bir çeşit electronik altimetre transponderle
hava trafik kontrolüne veri ileterek uçağın yüksekliğini bildirir
EROPS extended range
oprations uzatılmış menzil operasyonları
genellikle çift motorlu yolculuğun büyük bölümü su üzerinde geçen uçaklarla
ilgili deyim
est estimated
tahmini
ETA
estimated time of arrival tahmini varış
süresi
ETD estimated time of departure tahmini
kalkış süresi
ETE estimated time en route tahmini yolda
geçen süre
ETOPS extended range
twin engine operations çift motorlular
için uzatılmış menzil operasiyonları
Eurocontrol
avrupadaki hava
trafiğini düzenleme ve kontrol etmekle görevli 27 avrupa ülkesinin üye olduğu
merkezi Belçika ve Hollandada olan kuruluş
|
