sevgili Tayyareciler, uzunca bir suredir Turkiye’de havacilig tartisip duruyoruz. Ne yapilamali, ne yapilabilir, havacilik nasil gelistirilebilir, hava araclari ve havacilik kurumlari nasil daha verimli kullanilir vsvsvs.

Orman yanginlari konusunda defalarca konustuk. Angi hava araci daha etkili, neler yapilabilir veya Turk havacilik Endustrisinin bu konuda ne katkisi olaiblir diye. Hepimizin bildigi tek canli ve kayda deger proje, Deniz kuvvetleirnin envanter’den cikardigi 7 (veya9) S2E Tracker ucaklarinin modernize edilmesi ile havadan yangin sondurme ve yanginla mucadele amacli olarak kullanilmasi idi. Onceki senelrde oldugu gibi yine Orman bakanliginin acitigi ihalelerde helikopter kiralama isi her nail ise ucak satin alinmasi veya kiralanmasina karsi oncelik kazanmakta. Yada enteresan saibeler domekte. Bugun orman bakanligi yanginla mucadelede OGM’ye ait 7 ve genel maksat olarak ‘da 16 helikopter ile THK’dan kiralanan 17 adet ucak ile (muhtemelen Dromader ve muhtesem!!!NAC-6lar) havadan mudahale calismasi yapiyor. Bu ucak ve helikopterlerin kiralanmasinda ne kadar bir para ve komisyon dondugu konusunda bir bilgim yok ancak tek bildigim Ali Sen’in zamaninda bu kulustur rus helikopterlerini ayni zamanda ambulans helikopter olarak epeyce bir milyon dolara saglik bakani Durmus yolu ile satmaya calistigi. O zaman donene rakamlarin dudak isirtici oldugunu hatirlatmaya gerek yok. Hep takdir ettigimi Canadair CL215 ise bir sezon Turkiye’ye gelmis sezon basinda bir kez uctuktan sonra butun yaz arizali oldugu icin yatmasina karsin kirasi odenerek geri gonderilmisti. Ucak canadair’den degil yine bir araci firma tarafindan kiralanmisti.
Ormanlarimiz cayir cayir yaniyor. Birinci neden yeterli mudahale yok. İkinci neden arazi satisi ile ilgili yasa tasarisi, ucuncusu bu konuda hicbir zaman ciddi bir otoritenin Turkiye ormanlarini korumak anlaminda olmamasi.

S2E Tracker projesinde bir ucak yaklasik 7 milyon dolara turboprob motorlar ve yeni avionikler ile modernize edilecekti ve bana gore Turk havaciliginin en ozgun projelerinden biri idi. İlk ucak TEMA’nin katkisi ile modernize edildi ve sihirli eller sayesinde her bir halta bulunan kredi veya odenek bu projeye “bulunamadi” Bu ucak simdi “o eski ucaklar ucamaz napicaz bunlari hem bunlara pist lazim“diyen zamanin orman bakani, ulastirma bakani ve bilimum yetkilisine nazire edercesine Arizona orman idaresinde catir catir ayni Fransa ve Kanada’daki kardesleri gibi ucuyor. Pist su ana ucan ucaklar icinde gerekli, helikopterler icinde. Her yangin bolgesinde tatlı su kaynagi yok. Yani yangina mudahalede denizden su cekilerek helikopter ile atilmasi anormal bir durum degil Turkiye icin. THK’nın ucaklarinin ilaclama ucagi olarak tasarlanmasi nedeni ile kapasitesi de ortada.
Peki bu isin tek caresi olan canadair CL215 ve 415 ucaklair cok mu ulasilmaz ucaklar? Hayir www.bombardier.com adresinde gordugum satilik kullanilmis CL215’lerin ortalama fiyati 3.5milyon dolar (bunu firma ile yazisarak ogrendim).Bazilarinin overhaul’u yapilmis bazılarini kısmi checkleri tamamlanmis halde ama yinede kısa vadede isimizi gorecek ucaklar. Simdi bir helikopteri’in su tasima kapasitesi belli , intikal suresi belli ve bu araclar sanki yangin bir kere cikacakmis gibi her defasinda kiralaniyor. Oysa Turkiye’de orman yanginlari bir gercek ve surekliligi arac sahibi olmayi engellemiyor. THK’nin ucaklarinindaikmal icin bir piste ihtiyaci var ve sonucta kapasiteleri defalarca sorti yapmalarini gerektiriyor. Dump sistemleride bu amac icin yapilmis bir ucagınki gibi degil. Gelelim CL215 veya 415’e , sonucta bu ucaklar amfibik. Hem karaya hem denize inebiliyor. Tatlı usu almak icin duz hatta ucabilecekleri 1.5km’lik bir su yolu yeterli. Eger arazide ucaka inise musait yer yok ise-ki bundan THK ucaklarida ayni sekilde magdur- deniz ucagi oldugu icin deniz kenarinda ikmal istasyonlari koayca kurulabilir. Boylece deniz suyu cekmek istemeyen ucak denize iner (yangin bolgesine en yakin yerde) ve bir tanler veya pompa yardimi ile kısa surede ikmali yapilir. Bu operasyon uzerinde dusunuldukce gelistirilir ancak yanıp giden ormanlar geriye kolay kolay gelmez. Bu ormalar cok ama cok kıymetli ama 10 ucaklik bir filo’nun 35 milyon dolarlik maliyeti salak salak fubolculara senede 200milyon dolar para harcayan futbol takimlarinin butcelerinin yaninda nedirki? Ucaklarin isletmeleri milli bir servet adina yapilan koruma programinda cokmu zor olacaktir? Zaten her sene kira icin butce ayrilan bir is icin THK’nin hazir pilotlari, Hava kuvvetlerinin donem donem gorev alabilecek pilotlari icmi yoktur? (Stuart Kline bu konuda THK’nin yardimi olabilecegini soylemisti). Tum bunlara yanan bir ormanin yeninde orman vasfini kazanabilmesi icin haracanak emek ve parayida eklerseniz sizce hesapli olan hangisi?

Oncelikle yeterli mudahale konusunda ikimizinde farkli acilardan gorusleri var. Ancak sizin soylediklerinize kisa bir aciklama olarak sunu soylemem gerek. Turkiye'de yeterli mudahale bulunmamasinin nedenini zaten acikliyorsunuz. Mevsimlik isciler saniyorum her sene ayni kisiler degil ve orman yangini konusunda ne kadar deneyimliler? Orman yanginlari son birkac senedir degil senelerdir Turkiye ormanlarinda cikiyor. Makine parkuru ya yetersiz yada alinan en son araclar belirli merkezlerde ve yangin alanina intikalleri herhalde zaman aliyordur. Orman alanina baktigimizda havadan ve karadan mudahale ekiplerinin master plan cercevesinde yillar oncesinden planli ve programli bir sekilde egitilip gelistirildigini ben pek sanmiyorum. Bu olsa olsa Turk usulu "iste yangin iste kazmai yapcaginiz is orman ile yangin arasinda genis bir serit acmak yangin sicramasin" belkide. BEn bu calismalari yermek yada kucumsemek niyetinde degilim ancak sabretmekte bir yere kadar. Orman yangini gecirmis bolgelerden daha once gectinimi bilmiyorum ama benim onceki senelerde bir ay ara ile gectigim bolgelerin yok oldugunu gormek pek hos degil. Marmaris bolgesindeki yangin mudahale ekibinin merkezi Gokova Marmaris yolu uzerinde hemen hemen 1 saatlik yolun tam ortasinda bir yerde. Buradan kac km capli bir alana ayni anda nasil destek destek verilecegi ve bu bolgenin marmaris, gokova, fethiye, mugla civarina kadar orman bakimindan son derece yogun oldugunu dikkate alirsak bana gore mudahale yontemleri, kisi sayisi ve merkezleri olmak uzere son derece ciddi bir yatirim ve planlama gereklidir. Siz son derece haklisiniz bu kadar buyuk bir orman alani adim adim izlenemez. YOlun her 10 metresinde bir "yangin bolgesi, izmarit atmayin, ates yakmayin" ikazlarina ragmen tamamen kurumus igne yapraklar dolu yola hergun yuzlerce izmarit sallaniyor, duzinelerce piknik atesi yakiliyor. Burada mudahalenin yaninda otokontrol sistemininde vatandas olarak ozellikle bu ormanlik araziden ekemk yiyen koyluler veya orman koyluleri tarafindan gelistirilmesine yonelik calismalar belki bu eksikligin giderilmesinde buyuk fayda saglayacaktir.
Bu konu sizin ve benim goruslerim ile hemen ayni ortak paydada , Turkiyenin eksikleri ve genel olarak kultur eksikligimizin nedenleri ile devam eder.

İkinci konuda biraz iyi niyetli oldugunuzu dusunuyorum. 2B orman yasasi bana gore biraz fazlaca agdalanmis bir kilif gibi geliyor bana. 1981'den beri orman arazisi vasfindan cikmis olarak kabul edilecek yasanin uygulama esnasinda cok kolay arazi plani degisikligi ile istenilen arazinin satisi noktasina gelecegine eminim. Yoksa bu ormanlar bilecikte, trakyada , karadeniz'de de mevcut ve nedense hep tursitik bolgelerde denizi cok guzel goren yerlerde cikiveriyor! Ben birkac sene once icmimar olarak bir bankada calisiyordum ve gorev bolgem ege'de aliaga'dan Guneyde Marmaris-Fethiye'ye kadardi. Manisa, Turgutlu-Soma-Aydin bolgeleride cok ciddi orman bolgeleridirler. Sozu uzatmayacagim bodrumda , marmariste , fethiye'deki yangin alanlarini mesleki olarak gozlemledigimde rant kaynagi olabilecek yerlerdi. Benim görüsüm dogru veya yanlis 1981'den bugune satisa verilecek araziler sehir ici alanlar degildi. Zamanla sehirler buyudu ve sehir yerlesim siniri icine girdiler. 20 denedir bu alanlar nasil olupda tekrar ormana kazandirilamadi hayret ediyorum. Ben bu isin cok guzel bir duzmece olduguna inaniyorum. Orman bakanligi web sayfasinda kanun ballandira balladira anlatilmis resimler ile ornekler verilmis ve muhtemelen hakli olduklari ve is isten gecen arazilar oldugu kadar bugun , gecen sene, ondan onceki senelerde "vasfi kaybettirilmis" arazilerde arada kaynayip gidecek. Bugun eger bir kisinin yeterli nufuzu ve parasi var ise yesil alan gorunen arazisini imarli alana cevirtmesi birkac telefona ve banka hesabina bakiyor. COk zor degil. Sizin paragrafinizin devamindaki mevsimlik orman iscilerinin yasam sartlari acikcasi beni cok ilgilendirmiyor, sizide ilgilendirmemeli. Sonucta bizler vergi veren vatandaslariz. Bu vergiler devletin bize devlet olarak sorumlu oldugu hizmetleri yapabilmesi icin gerekli. Bunun icin yasama ve yurutme organlari, kurum ve kuruluslari mevcut. Bizler, bizden talep edilen vergilerimizden alinan paylar ile bu kurum ve kuruluslarin basindaki kisilerin maasini oduyoruz, ulke ve vatandas adina sorumluluk bilincinde kararlar alabilecek yoneticilerin olmasini umit ediyoruz. Burada gorev onlarin ve bizim beklentimiz "yonetici "vasfinda olanlarin sorun cozucu ve uretken olmalari. Bu ulke her sene butcesini yaparken bana sormuyor bu ise ne kadar para ayiracagim diye. O zaman ucus okullari ile anlasirsin, yakit parasinin bir kismini verirsin, potansiyel orman yangini alanlari uzerinde ucmasini saglarsin ve nispeten risklerini azaltirsin. Orman alanlarinin tahribati ile ilgili ciddi yaptirimlar-cezalar koyup, piknik ve ulsual park halinde daginik degil toplu olarak "tesis" insaa edersin. Benim secmedigim , oy vermedigim, dusuncelerini paylasmadigim onlarca partiye hazineden para yardimi yapilmaz ve buradan kaynak elde edilir vsvs bu uzarda uzar. Sonucta bizler bu isler icinde para oduyoruz ve kalici saglikli cozumlerin beklentisi icinde olmak en tabii hakkimiz. Ancak Turkiye'de isler o kadar savsaklanarak yapiliyorki bir isi on kere yapan bir millet oldugumuz icin onceden tedbir alip riskleri ve maliyetleri azaltmak gibi bir devlet politikamiz hic olmadigindan iki yakamiz bir araya gelemiyor. Bu ne sizin nede benim kabahatim ve ulkedeki gelir dagilimi adaletsizliginin sorumlulari bizler degiliz. Biz kibrit alirken otobuse binerken telefon ederken hersey ama hersey icin bu hizmetlere karsi vergimizi veya uzerimize duseni oduyorsak gelir dagilimi adaletsizligini 50 yildir basimizda olup hala gitmeyen zihniyetlere sormak cok daha dogru olur. Birileri kendine fayda saglamayi amac edindigi surece her yil katlanan turistik beton yiginlarini, kaybolup giden ormanlari, kirlenen denizi, koylesen kentlerimizi, 24 saat calistigimiz halde duzelmeyen eknomiyi sineye cekmeye devam ederiz.

son olarak dusuncelerinize kesinlikle karsi degilim, sadece farkli yonlerden bakiyoruz ve dusuncelerinizi bende benimsiyorum.

saygilarimla