TAI ne yapiyor?
TAI ne yapamiyor?
TAI ye neler yaptirilmiyor?
TAI yi kimler yonetiyor?
TAI de kimler isten cikartiliyor?
TAI nin ayagina gelen firsatlar nelerdi? Nasil tepildiler?

TAI nin web sayfasindan ucakla ilgili "RESMI" bilgilere ulasabilirsiniz.

kimsenin destan falan yazdigi yok. bu ucakla ilgili yaptigim yorumlarin
objektif olduguna inaniyorum. ayrica buraya yazdiklarim "SALLAMA"
ogeler icermiyor.

Biri tutar bahcesinde yaparsa da, ZIU benzeri bir seyden bahsetmiyorum ,
bahce icin biraz buyuk olsa gerek diye dusunuyorum, bu biraz aferinin
otesinde bir sey olur, yapan adini Turk havacilik tarihine yazar, yaptigi
bir kit de olsa, Kahvecioglu gibi, Siray gibi.

Daha önceki olaylar nedeniyle lütfen İletin'e haksızlık etmiyelim. Biliyorsunuz son mesajlarının birinde en çok saldırdığı kişi bendim. Ama o olaylar geride kaldı ve inşallah İletin grubumuz içinde olumlu katılımlarını sürdürür.

İletin'in yukarıdaki mesajına ben de katılıyorum. Tabii ki ben yazsaydım başka türlü kelimeler kullanabilirdim... TAI gibi F-16 lisans altında üretimi yapan bir kuruluşun yapacağı bir şey değil zirai ilaçlama uçağı yapmak. Bu konu işsiz kalan fabrikalarda işçilere duvarların boyatılması, yerlere trafik koridorlarının çizdirilmesi gibi birşey. Zirai ilaçlama uçağı daha önce KİBM tarafından da üretilmişti.

THKv'nin elindeki jet eğitim uçaklarını incelediğinizde tümünün faydalı ömrünü tamamlamakta olduğunu veya tamamladığını görürsünüz. T-37 ve T-38'lerin hiçbiri bugünün havacılık teknolojisine uygun bir eğitim verememektedir. Bu nedenle F-16'ya geçişteki farkı kapatabilmek için NF-5'ler İsrail'lilerle beraber modernize edilmişlerdir. Sizler daha iyi bilirsiniz, ve hatta sizdeki bilgileri bu foruma aktarmanızı rica ediyorum, THKv ileri eğitim uçağı arayışı içine girmiştir; bu konudaki bilgilerinizi bizlerle paylaşırsanız son derece memnun oluruz. Şu anda aklıma bir soru geliyor;niye TAİ MAPO-MiG veya Yakovlev gibi kuruluşlarla temasa geçmiyor,niye temel jet ve gelişmiş jet eğitim uçakları üretimine soyunmuyor! Bu konuda da İletin yerden göğe kadar haklı.

Biz uçak sanayiine Cumhuriyet'imizin hemen kuruluşundan sonra başladık. 1965'de bu işe Embraer ile soyunan Brezilya ise neredeyse bize uçak satma durumunda. Ama bu konuda TAİ'cileri suçlayamayız. Bu konular birer politik tercihtir. Tercihlerin doğru olabilmesi veya en azından tercihlerin gündeme gelebilmesi için o politikacıların kültür ve düşünce seviyeleri çok önemlidir.

Rus eğitim uçaklarını görmek isteyen arkadaşlar "Savaş Uçakları" bölümünde "Rus Uçakları"nda MiG ve Yakovlev bölümlerinde temel bilgileri bulabilirler. Ayrıca teknik konularda benim başlattığım "Kendi Uçağını Kendin Yap" diye bir bölüm vardı; bu konudaki birçok seviyeli tartışmayı orada bulabilirsiniz.

Hepinize en sevgi ve saygılarımla

Not: Ben bu aralar "THKv Uçakları 1923-50"yi hazırlamakla meşgulüm. 3 ay sonra sizlere sunacağımızı zannediyorum.

Haluk SEVEL

1.Zirai ilaclama ucagi, TAInin kendi kendine cikardigi bir proje degildir.
Hukumet istemistir, boyle bir sey yapilmistir.

2. THKv nin egitim ucagina ihtiyaci oldugu dogrudur. bundan 3-4 sene
50 civari T-6 (Turboprop) alinmasi ile ilgili soylentiler duymustum. (bakin soylenti diyorum, isin aslini bilen varsa lutfen yazsin, jet olayi
ile ilgili bir duyumum yok)
Peki THKv boyle bir ihtiyaci oldugunu TAI ye bildirmis ve TAInin
imkanlarini arastirmismidir ?

ben de TAI ya da baska bir ulusal sirket ucak tasarlasin, uretsin bu sayede
para kazansin, istihdam yaratsin, adimizi duyursun isterim.
ama bilinki bu isler oyle cok kolay D E G I L?
onunuzde cok engel var. maddiyattan cok kisisel ve sistemle ilgili.
bu sebeple ZIU gibi kazanimlari kucumsemeyin. kesinlikle abartmayin
ama kucumsemeyin de... bu is hakikatten cok farkli

3. Seneler onceki Mavi Isiktan bahsediyorsunuz herhalde.
Kayseri Hava ikmalde uretilen, kaderi mechul ucak.
Pawninin kopyasi oldugu soylenen.
Bu karsilastirmayi ben sahsen pek kabul edemem

Iyi aksamlar

yazdigimi bir kere daha okudum. yazida
sana karsi hosgorusuz oldugumu ve olcusuz saldirilarda bulundugumu
gosterir bir isaret yok.
ilk sorumun sebebi de burda konusulan konular hakkinda
bu kadar kesin yargilarda bulunan birinin hakikatten mesleginin
ne oldugunu merak etmemdi.

yine yazimda ben seninle ilgili sudur budur seklinde yorum yapmazken,
senin benim hakkimda tanimadan yaptigin yorumlari da,
kisilik haklarima saldiri olarak algiliyorum. ama bu konuda bu sitenin
okurlari ikimizi de tanimadigi icin herhangi bir savunma yapmayi gereksiz
ve yersiz buluyorum.

emege, bilgiye kimsenin saygisizlik etmesine tahammulum yok.
burasinin hobi sitesi olmasi teknik konularda isteyenin
istedigi gibi sallayabilecegi anlamina gelmemeli.

quote:

---

mehmetcemilkale yazmış:
TAI ne yapiyor?
TAI ne yapamiyor?
TAI ye neler yaptirilmiyor?
TAI yi kimler yonetiyor?
TAI de kimler isten cikartiliyor?
TAI nin ayagina gelen firsatlar nelerdi? Nasil tepildiler?

---

TAI Turk Hava Kuvvetleri ihtiyacı olan F-16 ucaklari uretiminden sonra Cougar Helikopterleri uretti ve Cougar projesi'de tamamlandi.Bu arada insansiz ucak dizayn ve test calismalari yurutuldu ve bildigim kadariyla hala'da devam ediyor.
TAI'nin asil simdi cok onemli aktiviteleri basliyor ;
A 400 M Projesi..A400 M Airbus'in yeni uretmeye baslayacagi bir dev ucak projesi ve gururla soylemeliyim..TAI bu ucagin orta govde(fuselage) ve kanatlarini uretecektir.Kontrati imzalandi bile.Bu proje CASA-Ispanya,Fransa-Portekiz-Ingiltere ile beraber consorcium olarak yurutulecektir.
Ayrica Yarasa projesi denilen CASA ucaklari ve Turk Silahli kuvvetleri'nin helikoplerlerinin modernizasyonu (yeni avionik ve ekipmanlar montajı) baslatilacaktir.
Goruldugu gibi TAI hic'de ayakta uyuyan bir kurulus degil.Tabii sunu ortaya koymak gerekir.Havacilik sektorunde ve sanayiinde varlik surdurebilmek icin o Ulkedeki Elektromekanik sektorde cok gelismis bir altyapi olmalidir.Elektronik sanayii gelismeden havacilik'ta gelisim gostermek cok zordur.TAI gibi kuruluslarimiz ancak Consorcium ile varliklarini surdurebilirler. 100 % kendi sanayimiz ile bir havacilik eseri yaratabilmemiz icin Elektromekanik sektor altyapimizin mutlak tekamul etmesi lazim..TAI Turkiye'de bir devrimsel kurulustur bence.Su anda Fuselage konusunda ,sheetmetal konusunda ne kadar ilerlediklerini bir bilseydiniz cok ama cok gururlanirdiniz..Cok kisa bir surede elektronik ve mekanik endustri devrimi'de gerceklesecek ve Dunya devleri arasina (en azindan Ispanya kadar) girecegiz.
Bu arada TAI'nin Eurofighter projelesinde'de yer alacagini belirtmeden gecemeyecegim.
TAI simdi Turk yoneticiler tarafindan yonetiliyor.Eskiden General Dynamics (sonradan Locheed oldu) agirlikli bir yonetim vardi.Cok degerli muhendisler var.Bunlarin bir kismi Amerika-Kanada -Fransa'da egitim gormus ve yurda donmus kisiler.Yonetimleri elestirmek bizim gorevimiz olmadigi icin biz TAI ve onun gibi kuruluslara birer bilim odaklari ve medeniyet kaleleri olarak bakmaliyiz.Yonetimler gelip gecicidir.Birileri gider baska birileri getirilir.
Sonucta bizim artik TAI-Aselsan-Roketsan-Havelsan gibi birseyler yapmaya cabalayan kuruluslarimiz var.

Saygi ve sevgilerimle

Bizim işe başlamamız gereken nokta ihtiyaçlar ve yeteneklerimizin optimize edilerek kullanılması.Bugün dünyada ileri jet eğitim ve başlangıç eğitim uçaklarına artan bir ilgi söz konusu aynı şey hafif nakliye uçakları için de geçerli.

Bakınızı Romanya'nın uçak sanayi kuruluşu IAR ın bu konularda mevcut pek çok ön tasarımı var.Pakistan Çin ile beraber K-8 i geliştirdi.Güney kore ise (KAI) Lockheed firmasıyla ortak Golden Eagle jet eğitim ve muharebe destek uçağının tanıtımını yaptı.Çekoslovakya eski deneyimlerini L-59 ile yeni bir tasarım olarak ortaya koydu.F-35,F-22,Rafael,EF-2000 gibi yeni uçakların ateş pahası olduğu günümüzde havacılık kendine yeni bir yön bulmaya çalışıyor ve bu yön hafif,düşük maliyetli ve işletim masraflı,multirole hava araçlarına doğru dönüyor.Bildiğiniz üzere İngilizler Hawk,İsrail Arava ve İspanyollar CN-235/CN-212 platformlarıyla bu bahsettiğim potansiyelden oldukça yararlandılar.

İşte bu noktada bizde gerek kendi ihtiyaçlarımız (ki eğitim filolarımızı yenilemek ve sabit kanat kara-havacılığımızı geliştirmek için böyle platformalar ihtiyacımız var.) gerekse uluslararası piyasa için kendi başlangıçeğitim uçağımızı ve hafif nakliye uçağımızı geliştirmeliyiz.Söz konusu çözümler biribirine yakın tasarım parametreleri,motor ihitiyaçları ve avinyonik çözümleri içeriyor.Dahası jet eğitim uçağı ihtiyacımız için yanlızca eğitim değil ayrıca muharebe destek çözümü oluşturabilecek bir çözümün yabancı ortaklıkla Türkiye'de üretilmesi için çalışabiliriz.

TAI,TEI,Aselsan,Havelsan,MKEK gibi pek çok kuruluşumuzun deneyimi ve olanakları bu dediklerimi gerçekleştirmek için fazlasıyla yeterli.Dahası bu projeler hem kendi çözümümüzü oluşturacak hem dış pazarlara katılım payımızı arttırma olanağı yaratıcak hem de ulusal sanayimize ciddi iş olanakları sağlıyacak...Bu avantajları size daha sayfalar dolusu yazabilirim...

Şimdi başta takıldığımız kıstastan kurtulduğumuza göre ne eksik kaldı ki biz bu projelere start veremiyoruz.
DEVLET DESTEGI" evet eksik kalan tek sey bu konuda devletin atmasi gereken adimlar.Çünkü ordu ihtiyacini bildirdi.Savunma sanayinin ise bu konuda yapabilecekleri malum.AR-GE gerekirse; TÜBITAK ve üniversitelerimiz senelerdir potansiyelleri tam randimanla kullanilsin diye bekliyor.Paraysa eh sadece bankalari hortumlayanlarin borçlarina karsilik mallari ve paralarina el koysa devlet böyle on tane projeyi finanse edicek para bulur.

Pazar sorunu (ki bu konuda bu kadar yazdiktan sonra deginmemek ayip olur) ise yabanci ortakliklarla çözümlenebilir.Mesela Romanya,Çekoslovakya,Israil gibi kendi tasarimlari bulunan ülkeler bir araya gelip ortak çözümler sunarlar her ülkenin kendi ayri çözümleri için lisans alma sorunu olmaz böylece her çözüm için her ülke kendi sanayisine AR-GE yatirimi yapma olanagi bulur hem de piyasada ki güçlü rakiplere karsi güçbirligi saglanir.Bunu Avrupa ülkeleri taktik uçak pazarinda yapiyor diger ülkeler niye yapmasin?Ayrica bu durum piyasadan herkesin pay almasini saglar rekabet ortaminin risklerini almaktansa paylasimci bir tutumla zaten pazarda pek matah bir paya sahip olmayan (Israil hariç) bu ülkeler havacilik sanayilerini yasatma ve gelistirme olanagi bulur.
Böylece kendinize bir pazar potansiyeli olusturursunuz.

Ve artik mühendislerimizi bu konuda seferber etmeye haziriz.Ama bir tek sey EKSIK.Tüm bu isleri yapmasi için yetkili kuruluslari koordine edicek bir koordinatöre.Iste o koordinatörümüz "DEVLET".Benim "DEVLET DESTEGI"nden kastimda ise baslamak için gerekli aktivasyon enerjisini vermek ve isin devaminda gerekli garantilerle koordinasyonu saglamak.
Simdi bugüne baktigimizda, bizim bu konudaki çalismalara 4-5 sene evvel basmamiz gerekiyordu.Peki nerede bu "DEVLET"?

"TOMTAŞ daha ilk kurulmaya başladığı tarihten itibaren rekabet açısından,hava kuvvetlerimize tayyare satmakta ve o tarihte adeta hava kuvvetlerimizin ikmal mesnedi halini almış durumda bulunan "Yılmazlar" ve "Cudiler" diye tanınan iki firmanın dolaylı müdahaleleriyle mücadele etmek mecburiyetinde bulunuyordu.

Bu firmalar hemen her gün MSB Hava müsteşarlığı bürolarında mekik dokumakta ve özellikle teknik büro personeline etki yapmaktan geri kalmamakta idiler.Böyle milli bir teşekkülün yaşamasını istemiyorlardı ve biliyorlardı ki hava kuvvetlerimiz öz Türk malı uçaklara sahip olduğunda yabanmcı uçaklar alma ihtiyacı kalmayacaktı.

Hatta bu iki firma birbirinin de rakipleri idi,Fransız Bregue ve Çekoslovak Simoling uçakları aynı vasıflarda ve kapasitede oldukları için,hava kuvvetlerince kabul edilen şartnamelere uygun olarak eksiltmelerde uçak bedeli gerçek değeri ile kıyaslanmıyacak kadar indirildi.Bu eksiltmelerde asıl hedef,uçak değeri bakımından Junkers A-20 uçaklarını saf dışı etmek ve fabrikayı söktürmekti."

Junkers A-20 ler bu eksiltmeler sonucu diğer fiyatlara göre pahalıydı ancak uçaklar tamamen metal konstrüksiyondu oysa Bregue ve Simoling uçaklarının kanatları,dümenleri ve gövdesi bez kaplamaydı.Nitekim o tarihlerde Doğuda patlayan kürt isyanında Junkers A-20 uçakları hangara ve bakım tesisine ihtiyaç duymaksızın 4000 metrelik dağlar arasında mekik dokurken söz konusu Fransız ve Çekoslovak uçaklarının hangar koruması olmaksızın saklanması ve kullanılması olanaksızdı.Dahası malzeme değeri olarak Junkers A-20 de kullanılan düralümin levhalarla bez fiyatını kıyaslamak mümkün değildir.

***Devamı gelicek...

Kişisel menfaatlerin milli menfaatlerden daha önde tutulması çok sıkça rastladığımız ve menfaat çevrelerinin devamlı uyguladıkları bir politikadır. Bu husus ülkemizin en büyük yarasıdır. Karalama kampanyası yalnız TOMTAŞ'a karşı yapılmamıştır. İlerideki yıllarda Nuri Demirağ da bundan nasibini alacaktır.

Burada küçük bir düzeltme yapmak istiyorum."Smolik" bir uçak adıdır. Bunu üreten fabrika Çekoslovak Letov'dur. Bizim hava kuvvetlerimizde görev alan uçak ta Letov S.16T "Smolik"tir. Konu olan diğer uçak ta Fransız Breguet firmasının yapımı olan Breguet 14.A2/B2 uçaklarıdır. Bu uçaklar Junkers A.20'lerle birlikte uzun yıllar THKv'de görev yapmışlardır. Ancak TOMTAŞ'ın kapanması Mert arkadaşımızın dediği gibi meydanı yabancı firma temsilcilerine bırakmıştır. İleriki yıllarda Breguet 14'lerin yerine yine bir başka Breguet, bu sefer Breguet 19'lar alınacaktır. Junkers ise Almanya'daki çalılşmalarıyla diğer iki firmanın çok önüne geçmiş, 2.Dünya savaşı'nın en başarılı uçaklarından olan Ju-87 "Stuka" pike bombardıman ve Ju-88 orta bombardıman uçaklarını üretmiştir.

Bunun sebebi ise Junkers patentiyle özel olarak üretilen iniş takımlarının normal iniş takımlarının aksine aşıklı bağlantılarla gövdeye bağlı olması gösteriliyor.Söz konusu bağlantılardaki inişi yumuşatan bilya kafalar fazla sıkılma neticesinde hareket edicek alan bulamadığı için iniş takımlarının uçağı taşıyamıyarak kırılmasına sebep oluyor.Bağlantıların fazla sıkılmasının sebebi ise teknik personelin bakım hatası dolayısıyla fabrika personelinin bakım işini üstüne alması son derece doğal bir talep.

“Milli müdafa Vekaleti bu teklifi kabul ederek uçakları fabrikaya vermeye ve fabrika fiilen işlemeye başlamıştı.Ama bu defa maliyet mevzuu bir mesele olarak ele alınıyordu,çünkü yabancı fabrikaların temsilcileri bu konuyu perde arkasından durmadan işleyerek, o tarihteki hava müsteşarlığı fen şubesine tesir etmeye çalışıyorlardı.

İdda şu idi:Motörsüz yeni bir Ju A-20 uçağı ile fabrikanın yaptığı ağır tamir maliyeti eşit bir miktar gösteriliyordu.Gerçi haksız bir idda olduğu söylenemez ancak yeni bir fabrikanın elinden çıkacak işlerin standart bir fabrikanın elinden çıkacak işle arasındaki maliyet durumunun mukayesesine imkan olamayacağı aşikar bir hakikatti.

Ne çare ki ,bu hakikati müdafaa edicek idare meclisinde kimse yoktu.Azalar toplantılara gelmedikleri için durumun kötülüğünden habersizdiler.Ama huzur haklarından vazgeçmiyorlardı.Zira dava maliyetin küçüklüğü büyüklüğü değil esaslı bir hava endüstrisini kazanmak davası idi.Bu idare şekli maalesef bizi bu kazançtan mahrum bırakmıştır.Tomtaş ın idari durumunu Rusya’daki emsaliyle mukayese edersek durum daha iyi anlaşılır.

Junkers fabrikası 1924 senesinde Ruslarla da bir anlaşma yaparak aynen biz de olduğu gibi Rusya’da bir tayyare fabrikası kurmuştu.Rusya’da madeni tayyare inşaatının çekirdeğini teşkil eden bu olay Rus havacılığında büyük devrim yaratmıştır.Rus hava endüstrisi 1. Dünya savaşında oldukça zor durumda idi.Nieuport tiplerindeki Fransız uçakları vardı.Yalnız bombardıman uçağı olarak Skorsky tipi mevcuttu,fakat Skorsky Beyaz Ruslarla beraber Rus İhtilalinde Amerika’ya iltica ettiği için bu fabrikada kapanmış ve Rusya ‘da havacılık endüstrisi adına bir şey kalmamıştı…”

1928 yılında bir dostluk gösterisi olarak Ruslar devletimize bir yolcu uçağı hediye etmişlerdi.Bu uçak yukarda bahsettiğim fabrika inşaatı ve Junkers patent yapısı oluklu saçlarla örülmüş,madeni,özel Rus tipi bir uçaktı.Bence bu gösterinin anlamı,herhalde;”Siz Junkers anlaşmasından faydalanamadınız ama biz mükemmelen faydalandık” demekten başka bir şey değildi.Çünkü 1928 yılı havacılığımız açısından acı bir yıl;Tomtaş’ın iflas tarihidir.”

“Heyhat aradan hayli zaman geçti,bu müddet içinde ne bir sipariş ne de bir yardım yapıldı,bütün ümit kapıları kapandıktan ve Tomtaş müssesesi personeline haklarını ödeyemeyecek duruma düştükten sonra durum hukuk safhasına intikal etti ve 1928 yılında Tomtaş müessesesi iflas yolu ile kapandı.”