Rusya ' da bir suru zcliktan kivranan bilim adami var. Bunlar cok rahat Turkiye' ye getirilir, yeter ki iyi bir maas teklif edilsin.

Bunun yaninda, bu matematiksel altyapi ile, ben cok rahat kendi ozgun tasarimimiz olabilecek bir Jet-Egitim ucagi tasarlayabilecegimizi dusunuyorum.

10 yillik plan:

Jet Egitim ucagi tasarimi, jet motoru haric. Motor ise teknoloji trasferi ve lisans altinda uretim ile TEI' de uretilmeli.

20-30 yillik plan:

Ortak uretim yolu ile gelismis bir Cift motorlu ucak tasariminda bir proje elde edebilmek olmali.

40 yillik plan:
turkiye kendi yaginda kavrulabilen jet motoru ve ana muharebe ucagi uretebilme kaabiliyetine ulasmali.

Gorundugu gibi bu uzun bir maraton, ne TSK ne de hukumet bunu dusunebilecek kapasitede degil ne yazik ki. Bunun bence 3 ana sebebi var.

1-Hukumet ile ordu kavgali. Hukumet orduya para vermeye yanasmiyor, hos hukumetlerimizin aptal politikalari da pek akillica harcanmasina olanak vermiyor bu paranin aslinda. Yani 145 helikopterin teknoloji trasferi ile uretimi mesela. Bakin biz 272 F16 uretmistik yanilmiyorsam. Pekiyi ya sonra? ZIU ucagi uretildi, ha TAI' nin bu seviyede destek ile ZIU ' yu basarmasi mucize tabii ki. Ama eger ucan cisimler icin milyonlarcxa hatta milyarlarca dolar harcamayacaksak, neden teknoloji transferinde diretiyoruz ki? Sonucta bunu kullanmiyoruz. Su da bir gercek, hukumetin orduya yaptigi maddi kesintinin sebebi tamamen siyasi. Yoksa kimsenin sanayilesmeyi dusundugu yok.

2-Hukumet ile bilim kurumlari kavgali.
TUBITAK' i dinamitlemeye calistiklari ortada.

3-Bilim kurumlari ise gozlemlerim orduya yaranamiyor.
Havacilik sanayiimiz icin bence cok yararli olabilecek Pars ve TOROS projeleri resmen fiyasko ile sonuclanims gibi, sasirdim dogrusu. Ordumuzun gizliden gizliye bunlara yonelidigini saniyordum. Ordumuz ilgi duymamis bu urunlere.

Umut verici gelismler de var. Yarasa modernizasyonundan sonra ASELSAN' in helikopterleri modernize etmesi gibi...

Kisacasi ne olacagi belli degil. Bakalim gorecegiz ileride olacaklari.

Yalniz bu karanlik donemde, ulkemiz ABD tarafindan dislanmis, AB tarafindan dislanmis, biraz daha yerli cozumlere yonelinemezmiydi? TAI ve TUBITAK' tan Cruise fuzeleri, satihtan satiha fuzeler, IHA projeleri duymak isterdim. Artik arkamizda Israil de yok, yapayalniziz. Ya kendi silahlarimizi uretecegiz, ya da etrafimizdas olani biteni seyredecegiz. Komsularimiz artik Iran ve Yunanistan degil. ABD ve AB bunu unutmamaliyiz.

Ben herseye ragmen en guvenilir kurumumuz, ordumuzun, bu ise el atacagini dusunuyorum. Egitim ucagi ile su jet ucagi teknolojisine girmemizin zamaninin gelip gectigini dusunuyorum.

Dip not: Georgia Tech ve ayni ayarda buyuk ABD universitelerinde SSM bursu ile doktora egitimi alan ogrenciler var hem de havacilik alaninda. Galiba havacilik sanayimizi bir sekilde ayaga kaldirmaya calisiyoruz. :)

Bizim bir vizyonumuz yok. Su an daha ZIU ve Turna gibi projelerancak bitmisken, kalkip bir ana mujharebe ucagi tasarlamak tabii ki beklenmez, ancak bir jet-egitim ucagi, mesela F16 turevi tasarlanma caismalari baslayamaz miydi? Ne yazik ki bu isler boyle.

Bu konuda biraz da TSK ya is dusuyor, bastirdilar, AEW&C anlasmasi imzalandi. Bunu birkez daha olsun tekrarlamalilar ve TAI en azindan yardim alarak egitim ucagini tasarlamali.

Sonuc olarak ABD ile aramiz bozuldu, 2004 ten sonra AB ile de aramiz bozulacak. Isimiz zor.

Yazdıklarınızı daha yeni okudum. Ancak başlangıcınız çok harika olmuş ama iki üç mesajdan sonrası gümmmm sizlerde politika yapmaya başlamışsınız. Buna üzüldüm.

Madem bu türden bir projeniz var politika yapmak yerine icraat yapmanız gerekir. Bizlere yakışan budur.

Umarım buraları okuyan arkadaşlardan bir yada birkaç ENDÜSTRİYEL TASARIMCI çıkar ve burada kendini tanıtırsa bu işi yapmak mümkün olur.

1- Öncelikle uçağın türüne karar verilmeli, Benim düşüncem Av-Bombardıman özellikli olmasından yana, Önleme escort özellikleri de bu türün versiyonlarından geliştirilebilir ama öncelikli Av – Bombardıman. Keşif türünü TAİ’nın insansız uçakları ile giderebiliriz
2- Menzil Ülke sınırlarını en az 1 kere gidiş dönüş kat edebilmeli yaklaşık 3000 Km.
3- Motor Karmaşık ancak güzel bir yapı TEI ile ortak bir çalışmada en az 30.000 – En çok 45.000 Lb itişli bir motor tasarlanabilir ve imal edilebilir kanısındayım.
4-En zor kısım gövde tasarımı Mümkün olan en düşük sürtünme katsayısı ve max manevra yeteneğini birleştirmek ve bunu tüm dış yükler (Max. Kalkış Ağırlığı) ile birlikteyken becermek zorundasınız.
Radar görünmezliğini ise şimdilik kenara bırakalım öncelikli görünenini yapalımda diğeri iyileştirme çalışmasında yapılsın.
Çok kusursuz bir tasarım gerekiyor. (Gövde tasarımını yapabilecek yetenekte bir ENDÜSTRİ TASARIMCISI çıkarsa Teknik Resme ben dönüştürebilirim benim için çocuk oyuncağı.)
5- TAI’nin Test Pilotu Şener Bey’in çok hoşuma giden bir sözü vardır. Tek motor Tek Dert, Çift Motor çift Dert; Bir kez evlenirsiniz bir kayınvalide dırdırı başlar, boşanır başkasıyla evlenirsiniz bu sefer hem eskisi hem yenisi dırdıra başlar işte böyle bir olay motor meselesi. (Tarifim için kimse alınmasın lütfen )
6- Dış dizayn yapılınca gövde durumu ve dümen miktarları belirlenebilir çok yüzey çok dert ve çok sürtünme getirir.
7- Aviyonikler için Elektronik konusunda uzman Aselsan yada benzeri bir firma gerekli yazılımlar ise bilgisayar uzmanları (Assemble yazılımcıları) tarafından hazırlanmalı.
8- Mümkündür ancak bu konuda çok dikkatli davranmak gerekebilir.
9- ve 10 Bu konuda yine uzmanlarım görüşü alınmalı Stratejik Planlama yapabilen kişilerin görüşleri doğrultusunda hareket edilmeli. (Örn Askeride ki Tank ve Topçu Birlikleri)
11- Türkiyedeki mevcut pist durumu incelenmeli, Yakıt ikmali yapılabilen alanlar (JP-4 yada JP-5) (Gerektiğinde her alandan ikmal yapabilmeli),

Saygılarımla

Benim politikadan bahsim konuyu çözüme ulaştırmak yerine sadece kelime üretmeniz di.

Fikir sormşsunuz fikir verdik neden değerlendirmey çalışmıyorsunuzda Bana Nutuk'u anlatmaya çalışıyorsunuz anlamıyorum. Zaten ezbere bildiğim bir kitap.

Arge konusuna gelince. SAnayide çalışıyorsanız cevap verin?? Küçükte olsa araştırma yapılmadan ne üretiliyor bu memlekette?? Sonuçta bu da bir Arge'dir.

Arge illa oturup mühendislerin hesap kitap yapması değil anlayın bunu. Ben yapıyorum sizde yapabilirsiniz.

Ulkemizde bir kararlilik lazim once. Biz 145 tane helikopteri alip ozgunlestirmek istiyoruz, kendi helikopterimizi uretebilecek duruma gelmek istiyoruz. Bunu daha once de 272 F 16 ureterek yapmistik. Gercekten cok sey ogrendik ama ya sonuc? HD 19' a 500 milyon dolari cok gorduk. Bu karari donemin siyasi otoritesi verdi, aynen bugun de yapildigi gibi.

ASELSAN , AH 1P/W leri ve UH 60 lari modernize etti, hem de bayagi birseyler basarmis, komik olan ise bu modernizasyonlarin tam da ATAK' in tikanma asamasina denk gelmesi. Yahu pekiyi biz hep atese dokunduktan sonra mi atesin sicakligini anlayabilecegiz. Bizde biraz olsun ufuk yok mu?

Biz Fransa degiliz, bugun ayni anda hem ucak, hem helikopter , hem de tank tasarlayip uretelim. Bunu kabul ediyorum, ama makul adimlar atildiktan sonra, bilim ve arastirmaya daha fazla odenek ayirdiktan sonra 40 yil icinde kendi ucagini, tankini, helikopterini uretebilen bir ulke oluruz.

Bir acidan ben umutluyumn, A400M cok iyi ama cok iyi bir baslangic. Bunu basarirsak, arkasi gelir. EF 2000' in gelistirme calismalarina, Tiger' in gelistirme calismalarina, yeni bir Avrupa ucagi tasarimina cagiriliriz.

Ama ana sart, bizi yonetenlerin Ar-Ge nin onemini kavramalari ya da birilerinin zorla bunu akillarina sokmasi lazim.

Uçak ile ilgili ayrıntılara girmek için vaktiniz olurmu yoksa siz hala yaralara tuz basmaklamı uğraşacaksınız??

Saygılarımla!!

Bizim ana hedefimiz bir vizyon olmali, bir ucak degil. Ve bu vizyonda uretilecek ucak da illaha askeri olmamali , sivil de olabilir. Onemli olan tasarim nedir, gelistirme nedir bunlari ogrenebilmeliyiz.

Bizim ordumuzda da, meclisimizde de, ne yazik ki doktora derecesi olmayan insanlar hakim konumda. Doktora egitimi almamis bir insan da Ar-Ge' nin onemini vce zorluklarini asla bilemez. Benim basit bir arastirma projem burada(ABD) 1 yildir suruyor, gecen ilkbahar biraz finansal problemlerden sekteye ugramisti ve buyuk bir ihtimalle 1 yil daha surecek.

Simdi basit bir MRI arastirmasi bile 2 yil suruyor. Bir ana muharebe ucagi tasarimi kac yil surer? Bununla ilgili gerekli altyapilar nelerdir? Iste bu arastirmanin yurumesini istiyorsak gerekli bir altyapiya sahip olmamiz gerekir. Bugun dunya havaciliginda ana muharebe ucagi alaninda soz sahibi olmus sirketlerin tecrubeleri yarim asra dayanir. Kolay degildir. Bu yuzden ben 40 yillik bir program onerdim. Ilk 10 yilda temel egitim jeti tasarimi, ilk 20 yil icerisinde bir ana muharebe ucagi tasarimi konsorsiyumuna(mesela Eurofighter' dan sonra tasarlanacak baska bir Avrupa ucagi) katilmak. Bu tecrubelerden yola cikarak da 40 yil icerisinde ozgun ucagimiz tasarlayabilecek duruma gelebilmek.

Bakin TAI nin genel muduru Sn. Kaya Ergenc, F16 gibi bir ucagi 10 yilda 5 milyar dolara tasarlayabilecegimizi acikladi. F16 10 yil sonra belki iyi bir ana muharebe ucagi olmamaz ama cok iyi bir temel jet egitim ucagi olur. Simdi su an olmasi gereken sey ise vizyondur. Bu vizyon da eger Turkiye' de varsa ancak TSK da mevcuttur. Kisacasi bekleyip gorecegiz egitim ucagi, T-X projemizin gelecegini. Umarim Erciyes' te yapildigi gibi yabanci sirketlerden alinir ve Turk sirketlere verilir bu ihale.

TAI ozgun govde dizayni ve avionik entegrasyon yapar.
ASELSAN donanim, HAVELSAN ve AYESAS ise yazilim isleri ile ilgilenir.

Sonucta zannediyorum yukarida saydigim sirketlerden yalnizca AYESAS' ta SIL laboratuvari yok. Digerlerinde mevcut olmasi lazim.

TEI ise lisans altinda uretim ile GE' nin F16 lara uyguladigi motoru uretir.

Bu ucak Yakin hava destegi gorevlerinde de kullanilabilir.

Ancak ve ancak uzun zoluklu bir calisma sonucunda kendi ucagimiz ve jet motorumuzu tasarlayabilecek konuma geliriz.

Lütfen Rica etsem yukarıda yazmış olduğunuz

""""Doktora egitimi almamis bir insan da Ar-Ge' nin onemini vce zorluklarini asla bilemez.""""

Kelimesini açıklama zahmetine katlanırmısınız?? Sanırım kelime hatalı yazılmış isterseniz düzeltebilirim sizin için!!!!!

Saygılarımla
Murat ÇAKAR

Bu memlekette hiçbirşey yapılamayacağını idda edenler ve halende kendilerini biryerde görüpte kendinden aşağıda bulunan insanlara çamur atmaktan başka iş bilmeyenler yüzünden Vecihi HURKUŞ ve diğer Havacılık için canlarını servetlerini ortaya koyan insanlar mahvoldu gitti. O zamanlar Ne Boing ne Airbus nede sikorsky vardı ama elimizdeki fırsatı yeniliklere açık olduğunu zanneden ama bunları hazmedemeyen kişiler mahvettiler.

Siz yinede milletimiz gençlerini bu işi yapabilecek kabiliyette görmeyebilirsiniz ama ben bunu kendi adıma kabul etmiyorum.

SAygılarımla
Murat ÇAKAR

Not : Belki hayal belki fantezi ancak bunu yapabilecek beyinler var!!!

""""Doktora egitimi almamis bir insan da Ar-Ge' nin onemini vce zorluklarini asla bilemez.""""

Burada vce yerine ve yazmaliydim yani cumle su sekilde olmaliydi:

""""Doktora egitimi almamis bir insan da Ar-Ge' nin onemini ve zorluklarini asla bilemez.""""

Yardimlariniz icin cok tesekkur ederim.

Bugun BMC , Otosan ve TOFAS ototmotivde tasarlayip ureten konuma geldiler. 100% Turk dizel motor da tasarliyorlar, 100% Turk arac da. Yarin elbette otomotiv sanayimizin gecirdigi evrelerden gecerek havacilik sanayimiz de gelecek, ama biraz sabir, biraz vizyon ve biraz dayatirimla. Unutmayalim, rahmetli Vehbi Koc, bir Turk arabasi amaci ile yola cikmisti. TAI de bir Turk ucagi, TEI ise bir Turk motoru ile yola cikti. Yollari acik olsun, ama ulke yonetiminden destek sart.

Daha onceki mesajlarimda belirttigim gibi bir Turbofan motorlu bir egitim ucagi tasarlamamizi onerdim. Aslinda bu dusuncemi sayin Haluk Sevel' in yazilarinda referans alarak gelistirdim. Bana cok mantikli gelmisti.

TAI F-16 tasarlayabilecegini acikladi, onerdigi sartlar ise 5 milyar dolar ve 10 yil. 10 yil sonra F16 cok etkili bir egitim ucagi, ve yakin hava destegi ucagi olabilir.

Ben TAI ' nin IHA ve Egitim ucagi projelerinde ozgun tasarima yonelmesini oneriyorum.

Ulkelerin sınırlarının eridiğini göremediğimizi, artık uçak üretiminin küreselleştiğini (hatta uzayda üretim yapmak da düşünülüyor, kusursuz madde üretimi için) de bilmediğimizi varsayalım.

Yarısı ABD şirketine ait bir TAI ve benzer durumdaki TEI ile yaparsak bunun yalnız Türkiye'ye değil Türkiye+ABD'ye ait olacağını da unutuverelim.

Daha önce uçak üretmiş (1920,30,40'larda), projelerin içinde yer almış (1920'den 2003'e) değerli mühendislerimizi ve bilimadamlarımızı da es geçelim. Zaten bir kısmı sizlere ömür.

İşte şimdi gelelim uçağımızla ilgili önerilere.

1) Uçsun.

Üretimiyle ilgili olarak:

Üretimini taşeron firmalara dağıtalım, tüm Türkiye'de ve dost ülkelerde üretim yapılsın. Bunlardan bazıları tasarımda da söz sahibi olsun.

===================
reklam - İnsanlı ve insansız uçaklarınız ciddiyetle tasarlanır ve üretilir.
===================

Aşamalarıyla ilgili olarak:
1) ihtiyaç saptayalım. F16'larla uçmayı pilotlarımız çok seviyormuş, ama avrupa'daki ülkeler F16'ları hiç beğenmiyor, yedek parça probleminden dolayı.
2) "kaç tanesi gerekecek" sorusuna yanıt arayalım.
3) tasarımı ve üretimi için gerekli insan gücünü oluşturalım (boşuna okutmadılar bizi herhalde öyle değil mi?)
4) tasarımı tamamlatalım (bakın şanslıyız. zaten İTÜ'de ve ODTÜ'de bu tarz çalışmalar yıllardır yapılmakta. 2 kişilik eğitim uçağının her parçası tasarlanmış sayılabilir)
5) üretimi organize edelim ve yavaştan başlayalım.

========
duyuru: İTÜ'de "Türk Uçak Motoru'na Doğru Adımlar" diye bir seminer serisi düzenliyorlarmış. araştırınız. ilgileniyorsanız katılınız.
========

Bunları yazdıktan sonra biraz farklı bir bakış açısı verebildiğimi umuyorum.

İyi günler ve keyifli sohbetler.

Gürkan Çetin
Uçak Mühendisi

gurkan.cetin@itu.edu.tr

___________
çağrışım: bir ara "konuşmak yeter, artık iş zamanı" diyen bir arkadaşımız vardı.
___________

Hava açık ,rüzğar 4 kn mutedil ,pist on-sekiz kalkış serbes